X
تبلیغات
باخبر باشيم - لووتیروکسین سدیم
باخبر باشيم
ارائه خبرومطالب مفيد
تاريخ : دوشنبه هشتم خرداد 1391 | نویسنده : رهگذر

لووتیروکسین سدیم براي كم كاري تيروئيد


لووتیروکسین سدیم چيست؟

لووتیروکسین سدیم به عنوان جایگزین هورمون تیروئید تجویز می شود. این دارو در درمان بیماران مبتلا به کم کاری غده تیروئید (هیپوتیروئیدیسم) بکار می رود. غده تیروئید مسوول ساخت لووتیروکسین می باشد. در بیماران دچار کم کاری تیروئید، تیروئید مقادیر کمتری از این هورمون را تولید می کند. به علاوه این دارو در کودکان دچار کم کاری تیروئید (کرتینیسم) و افراد مبتلا به بزرگی بی علامت تیروئید (گواتر) نیز استفاده می شود. لووتیروکسین به شکل قرص تولید می گردد.
 
طريقه مصرف لووتیروکسین سدیم
  بسته به مشکل شما پزشک معالج دوزاژ بخصوصی از دارو را تجویز می کند. لووتیروکسین را دقیقا مطابق با دستور پزشک خود مصرف و از تغییر خود سرانه دوز آن جدا پرهیز نمایید. ضمنا دستورات داخل بسته دارو را نیز به دقت مطالعه کنید. لووتیروکسین برای بهبود علایم مشکل شما تجویز می شود و باعث علاج بیماری شما نمی گردد. به این ترتیب، شاید لازم باشد تا انتهای عمر آن را مصرف نمایید. در ضمن ممکن است ظاهر شدن اثرات لووتیروکسین تا چند هفته طول بکشد. هرگز بدون مشورت با پزشک خود، حتی در صورت احساس بهبودی، مصرف دارو را قطع نکنید.


 
موارد منع مصرف
  لووتیروکسین نباید در بیماران مبتلا به پرکاری غده تیروئید و افراد دچار بیماری های وخیم قلبی عروقی همچون نارسایی عروق کرونر، سابقه سکته قلبی، فشار خون کنترل نشده و نیز به منظور کاهش وزن در افراد چاق استفاده شود.
 
فراموش کردن دوز دارو
  در صورت فراموش کردن یک دوز لووتیروکسین، به محض به خاطر آوردن دوز فراموش شده آن را میل کنید. اما اگر تقریبا زمان نوبت بعدی رسیده است، نوبت فراموش شده را رها کرده، طبق برنامه منظم خود عمل کنید. هرگز مقدار دارو را دو برابر نکنید.
 
ملاحظات غذايي
  بهتر است لووتیروکسین را با معده خالی و ترجیحا قبل از صبحانه به صورت دوز منفرد میل کنید.
 
هشدارها و موارد احتياط
  نکات زیر را به پزشک خود اطلاع دهید: • به لووتیروکسین یا هر داروی دیگری حساسیت دارید. • دارویی مصرف می کنید، اعم از داروهای با نسخه یا بی نسخه، بخصوص آمفتامین ها، داروهای ضد اسید معده، عوامل ضدانعقاد مثل وارفارین، عوامل ضدافسردگی (مثل فلوکستین یا آمی ترپتیلین)، داروهای ضداضطراب، داروهای درمان سرطان، آسپرین، مسدود کننده های بتا مثل آتنولول، متوپرولول و پروپرانولول؛ کلستیرامین، کلستیپول، دیگوکسین، انسولین و داروهای خوراکی درمان دیابت، استروژن، مکمل های آهن، متادون، ضدبارداری های خوراکی، فنی توئین، سوکرالفات، استروئیدها همچون پردنیزولون و دگزامتازون، تئوفیلین و حتی ویتامین ها. • مبتلا به این بیماری ها هستید یا سابقه ابتلا به آنها را دارید: بیماری کبدی یا کلیوی، دیابت، بیماری قلبی شامل فشار خون بالا، نارسایی عروق کرونر، ضربان نامنظم قلب (آریتمی) و سابقه سکته قلبی؛ و کم کاری غده فوق کلیوی یا هیپوفیز. • قصد انجام عمل جراحی اعم از اعمال دندانپزشکی دارید.
 
عوارض جانبي
  لووتیروکسین ممکن است عوارض ناخواسته ای ایجاد کند. در صورت ازمان یا شدت گرفتن علایم زیر، با پزشک خود مشورت نمایید: سردرد، لرزش، عصبی شدن، تحریک پذیری، کم خوابی و مشکلات خواب، ضعف عضلانی، تعریق و عدم تحمل گرما، گرگرفتگی، تب، تهوع، استفراغ، ناراحتی معده، اسهال، کاهش وزن، افزایش اشتها، اختلال قاعدگی زنان و ریزش مو. اما اگر دچار هر یک از علایم یا نشانه های زیر شدید، بلافاصله به پزشک خود مراجعه کنید: درد سینه، طپش قلب و ضربان قلب تند یا غیر طبیعی.
 
نگهداري داروي
  لووتیروکسین را در بسته مخصوص آن، کاملا پوشیده و دور از دسترس اطفال نگهدارید. قرص ها باید در دمای اتاق، دور از نور مستقیم، حرارت زیاد و رطوبت نگهداری شود. با گذشتن از تاریخ اعتبار یا نیاز به دارو، آن را دور بریزید.
 
فزون دوز و موارد اضطراری
  در صورت مسمومیت یا فزون دوز به نزدیک ترین مرکز درمانی مراجعه کنید. برخی از علایم مهم فزون دوز عبارتند از: عصبی شدن، تعریق شدید و تندی ضربان قلب.
 
تداخلات دارویی
  • لووتیروکسین می تواند اثرات داروهای ضدانعقاد مثل وارفارین را افزایش دهد. • اثرات داروهای مسدود کننده بتا (مثل آتنولول، متوپرولول و پروپرانولول) و دیگوکسین در صورت مصرف همزمان با لووتیروکسین کاهش می یابد. کلستیرامین و کلستیپول (داروهای کاهنده چربی خون) میزان جذب لووتیروکسین را کاهش می دهند. در صورت استفاده از این داروها، آنها را حداقل 4 ساعت قبل یا 1 ساعت بعد از لووتیروکسین مصرف کنید. • اگر همراه با لووتیروکسین، انسولین و یا داروهای خوراکی درمان دیابت استفاده می کنید، حتما پزشک خود را مطلع سازید تا دوز آنها را به شکل مناسبی تنظیم کند. • لووتیروکسین ممکن است با آمفتامین ها، داروهای ضداحتقان و برخی داروهای درمان آسم از جمله تئوفیلین، تداخل جدی ایجاد کند.
 
کودکان و زنان باردار یا شیرده
  • مصرف لووتیروکسین در کودکان و زنان باردار بی خطر است، اما حتما باید تحت نظر پزشک صورت گیرد. • مقادیر کمی از لووتیروکسین در شیر مادر ترشح می شود؛ در خصوص مضرات و فواید مصرف دارو حین شیردهی، حتما با پزشک خود صحبت کنید.
 
اطلاعات جانبی
  • نباید از لووتیروکسین برای کاهش وزن در افراد با کارکرد طبیعی تیروئید استفاده شود. چنین اقدامی می تواند عوارض بسیار خطرناکی به همراه داشته باشد. • لووتیروکسین ممکن است موجب ریزش مو به ویژه در کودکان و خصوصا در ماه اول درمان گردد، این عارضه معمولا موقتی می باشد. • بعضی علایم کم کاری تیروئید عبارت اند از: کاهش رشد (به خصوص در اطفال)، کاهش انرژی، افزایش وزن، ریزش مو، خشکی پوست، خشونت صدا و کندی تکلم، عدم تحمل سرما، کاهش اشتها، یبوست و صورت پف آلود و رنگ پریده. • در طول درمان، مدام با پزشک خود در تماس باشید. لازم است وضعیت هورمون های تیروئید در خون شما بطور منظم آزمایش شود.




موارد منع مصرف لوتیروکسین
هرگونه حساسیت به لووتیروکسین سدیم و یا هر یک از اجزای آن، سابقه سکته قلبی و یا تیروتوکسیکوز اخیر، نارسایی درمان نشده غده فوق کلیه.

احتیاط
در صورت وجود بیماری‏های همراه، به نکات زیر توجه کنید:
• در افرادی که مبتلا به نارسایی فوق کلیه هستند امکان تشدید نشانه‏ها وجود دارد.
• لووتیروکسین در بیماران مبتلا به آنژین صدری و یا سایر بیماری‏های قلبی- عروقی باید با احتیاط تجویز شود و دوز آن کاهش پیدا کند. کم‏کاری مزمن تیروئید فرد را مستعد بیماری‏های عروق کورونری می‏کند.
• در افراد مبتلا به دیابت ملیتوس و نیز دیابت بی‏مزه، لووتیروکسین می‏تواند سبب تشدید نشانه‏ ها شود.
• میگزدم: در این گروه نیز نشانه‏ها ممکن است تشدید یابد.
• استئوپروزیس: درمان طولانی با لووتیروکسین می‏تواند از ذخایر استخوان بکاهد. زنان یائسه و نیز زنانی که از دوزهای بالای لووتیروکسین مصرف می‏کنند، باید حداقل دوز مورد نیاز را دریافت کنند.
• افراد مسن: در این گروه باید دارو را با دوز کمتری شروع کرد.

عوارض جانبی
قلبی ـ عروقی: تشویش، خستگی، تب، سردرد، بیش‏فعالی، بی‏خوابی، تحریک‏پذیری، تپش قلب، سودوتومورسِرِبری، تشنج (نادر).
پوست: آلوپسی.
اندوکرین و متابولیک: پریود نامنظم، اختلال در باروری.
گوارش:کرامپ‏های شکمی، افزایش اشتها، اسهال، تهوع، کاهش وزن.
کبد: افزایش آنزیم‏های کبدی.
عصب و عضله: کاهش ذخایر استخوانی، ضعف عضلانی، لرزش.
تنفس: تنگی نفس.

تداخلات دارویی
لووتیروکسین اثر وارفارین و سایر داروهای ضدانعقادی را تشدید می‏کند. استفاده هم‏زمان از ضدافسردگی‏های سه حلقه‏ای و لووتیروکسین سبب تشدید توکسیسیته هر دو گروه دارویی می‏شود، همراهی با کتامین سبب پرفشاری خون و نیز تاکیکاردی می‏گردد.
برخی از داروها جذب لووتیروکسین را کاهش می‏دهند؛ مانند:کلیستیرامین، کلستیپول (بین مصرف دو دارو باید حداقل دو ساعت فاصله باشد)، آنتی‏اسیدهای حاوی منیزیوم و یا آلومینیوم، سوکرالفات، ترکیبات آهن‏دار.
فنی‏توئین، فنوباربیتال، کاربامازپین و ریفامپین ممکن است که سطح لووتیروکسین را کاهش دهند. لووتیروکسین می‏تواند سبب کاهش تاثیر سولفونیل‏اوره شود. سطح خونی دیگوکسین و تئوفیلین ممکن است با مصرف لووتیروکسین تغییر کند. استروژن غلظت سرمی تیروکسین آزاد را می‏تواند کاهش دهد. ایماتینیب ممکن است اثر لووتیروکسین را کم کند.

چگونگی استفاده از این دارو
استفاده از این دارو همراه با غذا ممکن است که سطح خونی لووتیروکسین را کاهش داده نشانه‏ های کم‏کاری تیروئید را تشدید کند. بنابراین دارو باید با معده خالی نیم‏ ساعت تا یک ساعت قبل از صبحانه خورده شود.
اگر بیمار کودکی است که قادر به مصرف قرص نيست، قرص را خرد کرده در یک تا دو قاشق چایخوری آب جوشیده و خنک شده حل کنید. سپس به مقدار لازم از این محلول را طبق توصیه پزشک در سرنگ کشیده و به کودک بدهید.
دارو بايد زیر نظر پزشک قطع شود.
همراه این دارو از قرص یا شربت آهن و فرآورده های محتوی سویا استفاده نکنید

تیروئید و بیماریهای مربوط به آن

تیروئید غده ای است در گردن و جلوی نای که قوامی نرم دارد و از دو لوب تشکیل شده است که به وسیله قسمت نازکی به هم متصل هستند که ایسموس نام دارد.معمولا 15 تا 25 گرم وزن دارد و بسیار پرخون است.پشت آن چهار غده پاراتیروئید وجود دارد که هورمون پاراتورمون را تولید می کنند که در تنظیم غلظت کلسیم بدن نقش دارد.
این غده دو هورمون مهم تری یودو تیرونین(تی 3) و تیروتوکسین(تی4) را می سازد که در رشد و نمو سلولهای جنینی و همچنین تنظیم متابولیسم بدن در بالغین نقش بسیار دارند.
برای ترشح این دو هورمون ابتدا هورمون رها کننده(تی آر اچ) از هیپوتالاموس ترشح شده که باعث ترشح هورمون تحریک کننده تیروئید(تی اس اچ) و این هورمون سبب ترشح این دو هورمون می شود.این زنجیره هورمونی دارای تنظیم برگشتی منفی است به این معنی که اگر تی 3 و تی 4 زیاد ترشح شوند، ترشح تی آر اچ و تی اس اچ کاهش می یابند و برعکس.
هر تغییر و مشکل در این زنجیره می تواند سبب بروز بیماریهای تیروئید شود.


هورمونهای تیروئیدی

سلولهای تیروئید ، هورمون مختلف ترشح می‌کنند. تیروکسین (T4) ، تری یدوتیرونین ( T3) که معمولا هورمونهای تیروئیدی نامیده می‌شوند و کلسی تونین (Calcitonine).

 

جذب متابولیسم ید

وجود ید برای سنتز هورمونهای تیروئید اهمیت اساسی دارد. در حقیقت غده تیروئید مصرف کننده اصلی ید در بدن است و کمبود ید به اختلالاتی در کار تیروئید منجر می‌شود. ید توسط غذا به بدن و توسط دستگاه گوارش جذب می‌شود.

 

تنظیم کار تیروئید

ترشح هورمون تیروئید یا محرک تیروئید (TSH) ، آزاد سازی هورمونهای تیروئیدی را کنترل می‌کند، میزان ترشح TSH نیز بر اساس سطوح هورمونهای تیروئید در خون تنظیم می‌شود. اگر هورمون تیروئید در خون کاهش پیدا کند. ترشح TSH افزایش می‌یابد و در نتیجه سطح T3 و T4 در خون بالا می‌رود. هورمون آزاد کننده تیروتروپین (TRH) که از هیپوتالاموس ترشح می‌شود، آزاد شدن TSH از غده هیپوفیز را تا حدودی تعدیل می‌کند.

 

کار هورمونهای تیروئید

اصلیترین کار T3 و T4 کنترل فعالیت متابولیک سلول است. تیروکسین ، تری ید و تیرونین نمو صحیح مغز را ممکن می‌سازند، تولید ادرار ، تجزیه پروتئینها و جذب گلوکز توسط سلولها ، را افزایش می‌دهد. کلسی تونین یا تیروکلسی تونین توسط تیروئید ترشح می‌شود. اما تحت کنترل TSH قرار ندارد. این هورمون در پاسخ به افزایش سطح کلسیم پلاسمای خون ترشح می‌شود و با افزایش دادن رسوب کلسیم در استخوان سطح کلسیم در پلاسما را پایین می‌آورد.

 

کم کاری تیروئید و میکزدم Hypothyroidism and Myxedema

كم كاری تیروئید بیماری ای است كه غده تیروئید به عللی قادر به تولید هورمون نیست و از آنجایی كه كاركرد این غده برای همه عمر ضروری است، كمبود هورمون آن در همه سنین باعث به وجود آمدن علایم گوناگون می شود.

 

علایم كم كاری تیروئید چیست؟

مانند همه بیماری ها، این بیماری هم شدت و ضعف دارد؛ یعنی گاهی علایم آنقدر خفیف است كه سالهای طولانی بیمار به پزشك مراجعه نمی كند و گاه آنقدر شدید است كه طی روزهای اول زندگی به آن مشكوك شده و پزشك آزمایشهای لازم را درخواست می كند. مهمترین علایم در روزها و هفته های اول زندگی می تواند ورم سر و صورت شیرخوار، زردی طولانی مدت، به موقع بسته نشدن ملاج كودك و همچنین اختلال در رشد و نمو او باشد.
در بزرگسالی بیماران دچار علایم متعددی می شوند كه بعضی از بیماران تعداد اندكی از علایم و بعضی تمامی علایم را دارا می باشند. برخی از مهمترین و اصلی ترین علایم در بزرگسالی عبارتند از: اختلالات خلقی، مانند افسردگی، خواب آلودگی و كسالت، خستگی زودرس، پریدگی رنگ و تنه، اندامها و صورت به رنگ زرد متمایل می شود، خشكی پوست، ریزش موها، ضخیم شدن صدا، خونریزی بیش از حد دوران قاعدگی، ورم سر و صورت، یبوست و علایم متعدد دیگر.

علائم بالینی در ابتدا غیر اختصاصی مفرط بیمار مانع می‌شود کار روزانه خود را بطور کامل انجام دهد. شکایاتی مثل ریزش مو ، شکنندگی ناخنها و خشکی پوست در این بیماران شایع است. امکان بی‌حس شدن یا تیغ شدن انگشتان نیز وجود دارد. گاهی بیمار از خشن شدن صدا شکایت دارد. علاوه بر از بین رفتن میل جنسی ، بیماران مونث دچار اختلالات قاعدگی مثل منوراژی یا آمنوره نیز می‌شوند. در کم کاری شدید تیروئید ، درجه حرارت و سرعت ضربان قلب از حد طبیعی کمتر می‌شوند.

وزن بیمار ، حتی بدون افزایش مصرف غذا معمولا رو به افزایش می‌گذارد، با این وجود احتمال کاشکسی در کم کاری شدید وجود دارد. ضخامت پوست به علت تجمع پلی ساکارید در بافتهای زیر پوستی (میکزدم) افزایش می‌یابد. صورت بیمار حالت بی‌تفاوتی پیدا می‌کند و مثل ماسک می‌شود. بیمار در محیط گرم نیز از سرما شکایت دارد. با پیشرفت بیماری پاسخهای عاطفی بیمار کند می‌شود. فرآیندهای هوشی کند می‌شود. و بیمار حالت بی‌تفاوتی پیدا می‌کند. اندازه زبان ، دستها و پاها در اکثر مبتلایان بزرگ می‌شود. بیمار از یبوست شکایت دارد.

همان طور كه ذكر شد، بعضی از بیماران تنها به دلیل خستگی و خواب آلودگی به پزشك مراجعه می كنند و ممكن است هیچ كدام از سایر علایم ذكر شده را نداشته باشند و عده ای البته تقریباً تمامی علایم كم كاری تیروئید را دارا می باشند.
لازم است مختصری درباره ?گواتر? توضیح بدهیم، چون بعضی از بیماران با گفتن این جمله كه: ?گواتر دارم? به پزشك مراجعه می كنند و منظورشان این است كه غده تیروئید در جلوی گردنشان بزرگ شده است. ممكن است خود فرد هنگام نگاه كردن در آینه متوجه این بزرگی در جلو گردنش شود، اما در بیشتر مواقع اعضای خانواده و یا دیگران به او این نكته را گوشزد كرده اند كه ?عجب، تو گواتر داری !?

گواتر آن طور كه عموم مردم تصور می كنند به معنی كم كاری تیروئید نیست، بلكه تنها معنی بزرگ شدن غده تیروئید را می دهد. گواتر از نظر شكلی به دو نوع: منتشر و ندولر تقسیم می شود، در نوع منتشر تمام غده تیروئید به میزان تقریباً یكسان رشد می كند و بزرگ می شود، در حالی كه در نوع ندولر، تیروئید هم در نگاه و هم در لمس توسط پزشك به صورت غده، غده در می آید.
از نظر كاركرد، گواتر به سه نوع كم كار، پركار و ساده تقسیم می شود. در نوع اول، یعنی گواتر كم كار، غده تیروئید هم بزرگ شده است و هم اینكه به میزان كافی هورمون تولید نمی كند، در نوع دوم تیروئید هم بزرگ است و هم بیشتر از نیاز طبیعی بدن هورمون تولید می كند كه به آن پركاری تیروئید می گویند.
در نوع سوم گواتر كه به آن گواتر ساده می گویند و نسبت به دو نوع دیگر شیوع بیشتری دارد، اگرچه تیروئید بزرگ است، ولی چون میزان تولید هورمون در حد طبیعی نگه داشته شده و از نظر بالینی، هیچ علامتی برای فرد ایجاد نمی كند، به آن گواتر ساده می گویند.

 

چگونه این بیماری تشخیص داده می شود؟

امروزه به دلیل توجه بیش از حد به سلامتی و حضور پزشكان در رسانه ها مانند رادیو، تلویزیون و روزنامه، اطلاعات همگانی درباره بسیاری از بیماری ها افزایش یافته است و بیماران با شنیدن و خواندن علایم بالینی، آنها را با علایم خود مطابقت داده و برای اثبات یا رد بیماری به پزشك مراجعه می كنند. پزشك نیز با معاینه تیروئید او، در صورت لزوم آزمایشهای مورد نظر را تقاضا كرده و با اثبات بیماری، آن را درمان می كند.

 

چرا دچار كم كاری تیروئید می شویم؟

علت كم كاری تیروئید در سنین مختلف فرق می كند، به عنوان مثال در دوران شیرخوارگی و كودكی شایع ترین علت این بیماری، اختلالات ژنتیكی در تولید این هورمون است، به طوری كه با حداقل مقدار لازم تولید شده، شیرخوار در همان روزهای اول زندگی دچار علایم می شود.
مصرف داروها، استفاده از جراحی برای درمان بیماری های تیروئید مثل غده های بدخیم این غده و همچنین استفاده از ید رادیواكتیو در درمان پركاری تیروئید از جمله علل اصلی كم كاری تیروئید در بزرگسالان به شمار می روند.
التهاب مزمن تیروئید و تخریب سلولهای آن توسط پدیده های خود ایمنی كه به آن «تیروئیدیت» گفته می شود، شاید اصلی ترین علت كم كاری تیروئید در افرادی باشد كه در گذشته نه بر روی تیروئید عملی انجام داده اند و نه ید رادیواكتیو مصرف كرده اند. شنیدن صحبتهای بیمار، گوش دادن به گذشته او مبنی بر دریافت یا عدم دریافت ید رادیواكتیو و مشاهده وجود یا عدم وجود آثار و خط جراحی بر روی گردن، همچنین معاینه تیروئید بیمار با نگاه كردن و لمس آن، به تشخیص علت كم كاری كمك می كند.

 

چرا لازم است همیشه علت كم كاری را بفهمیم؟

درصدی از بیماران، مبتلا به نوعی كم كاری می شوند كه طی چند ماه خود به خود بهبود می یابد و لازم نیست بیمار برای همه عمر دارو مصرف كند، مانند حالتی كه كم كاری به طور گذرا پس از حاملگی روی می دهد و نتیجه آن درمان كوتاه مدت است، اما در سایر موارد درمان برای همه عمر لازم است، پس تشخیص علت كم كاری تیروئید امری ضروری است.

 

درمان كم كاری تیروئید چیست؟

غده تیروئید یكی از غددی است كه مجموعه آنها را غدد داخلی می نامیم و كار آنها تولید موادی با نام هورمون است كه در داخل خود ساخته و به خون وارد می كنند تا در تمام رگها به گردش در بیاید و كار خود را انجام دهد.
غیر از غده تیروئید، غدد اصلی كه با نام غدد داخلی می شناسیم عبارتند از: غده «پاراتیروئید» كه در پشت تیروئید قرار دارد و كار آن تنظیم كلسیم بدن می باشد.
غده لوزالمعده یك غده دوكاره است؛ یعنی هم جزو غدد داخلی و درون ریز است و هم جزو غدد برون ریز. قسمت درون ریز آن انسولین و «گلوكاگون» می سازد كه كار عمده آنها تنظیم میزان قند خون است و قسمت برون ریز آن در هضم و جذب غذا و از جمله چربی ها دخالت دارد.
غده فوق كلیه دو عدد است، و بر روی هر كلیه یك غده وجود دارد و كارهای متعددی انجام می دهند. از جمله تولید و ترشح هورمونهایی كه در كنترل و تنظیم فشار خون دخالت دارند. كم كاری هر كدام از غدد ذكر شده، علایم متعددی را ایجاد می كند.
غدد داخلی (درون ریز) هورمون می سازند و وارد گردش خون می كنند، پس وقتی این هورمونها وجود ندارند، باید آنها را از خارج وارد بدن كنیم، بعضی از این هورمونها در محیط معده و یا محیط آنزیمهای گوارش از بین می روند و نمی توانیم آنها را فقط از راه خوراكی مصرف كنیم، مانند انسولین كه مجبوریم آن را از طریق تزریق یا استنشاق وارد بدن كنیم، ولی خوشبختانه هورمون تیروئید از راه خوراكی قابل استفاده است و به راحتی از راه دهان وارد دستگاه گوارش شده و جذب بدن می شود. بنابراین درمان كم كاری تیروئید استفاده از هورمون تیروئید از راه خوراكی است.

 

حال این سؤال مطرح می شود كه یك بیمار مبتلا به كم كاری تیروئید، روزانه به چند قرص تیروئید نیاز دارد؟

اگرچه با دیدن بیمار و مشاهده شدت كم كاری در آزمایشهای اولیه او تا حدودی می توان تعداد قرص های لازم را حدس زد، ولی درمان كم كاری تیروئید از راه آزمون و خطاست؛ یعنی ابتدا به بیمار روزی یك قرص می دهیم و پس از مدتی كه معمولاً حدود یك تا دو ماه است، آزمایشها را تكرار می كنیم و براساس جواب آزمایش ها نسبت به كاهش یا افزایش میزان قرصها تصمیم گیری می كنیم.
البته پزشكان در مورد افراد مسن كه مدتی دچار كم كاری تیروئید بوده اند، با روزی یك قرص شروع نمی كنند، بلكه از میزان كمتری مثلاً یك چهارم قرص شروع می كنند و براساس تحمل سیستم قلب و عروق او به ازدیاد قرص تصمیم می گیرند.

 

یك بیمار مبتلا به كم كاری تیروئید تا چه زمانی نیاز به قرص تیروئید دارد؟

متأسفانه بسیاری از بیماران این نكته را نمی دانند. در حدود 95 درصد بیماران، برای همه عمر نیاز به قرص دارند. حال اگر بیمار پس از چند ماه كه حال عمومی اش خوب شد، ورم برطرف گردید و رنگ پریدگی از بین رفت، بدون مشورت با پزشك قرص را قطع كند، دوباره ماه ها بعد باید با خجالت به پزشك خود مراجعه كرده و از بازگشت علایم شكایت كند.
درصد خیلی كمی از بیماران به دلیل التهاب گذرای پس از حاملگی تیروئید یا مواردی شبیه آن دچار كم كاری گذرا می شوند و پس از چند ماه كار تیروئیدشان دوباره برگشت می كند اما اكثریت بیماران یا جراحی شده اند، یا ید رادیواكتیو دریافت كرده اند و یا دچار التهاب مزمن تیروئید گردیده اند و لازم است تا آخرین روز زندگی قرص مصرف كنند.

 

بیماران معمولاً هر چند وقت یك بار به ویزیت پزشك نیازمندند؟

در شروع بیماری، گاهی لازم است برای چند ماه، بیمار ماهانه توسط پزشك ویزیت شده و یا مورد آزمایش قرار گیرد، ولی پس از آنكه معلوم شد به چند قرص نیاز دارد و عارضه دیگری بر اثر مصرف قرص برای او به وجود نیامده است، هر 6 ماه تا یك سال، یك بار مورد معاینه و آزمایش قرار می گیرد، البته باید در حالات خاص مثل دوران كودكی كه سرعت رشد بالاست یا حالاتی كه بیمار حامله می شود و یا بیماری جدیدی به وجود می آید، بیمار تحت نظر باشد، در چنین حالاتی، فاصله بین ویزیتها و درخواست آزمایشها، ممكن است توسط پزشك دستخوش تغییر گردد.

اگر جنین به عللی دچار كمبود هورمونهای تیروئید شود، به این حالت كم كاری تیروئید مادرزادی گفته می‏شود كه در صورت عدم تشخیص و درمان سریع و دقیق باعث آسیب سلولهای مغزی در نتیجه عقب افتادگی ذهنی دائمی كودك می‏شود.

 

تشخیص به موقع كم كاری تیروئید در نوزادان چه اهمیتی دارد؟

تشخیص به موقع كم كاری تیروئید در نوزادان و در مان به موقع آن از بسیاری از عوارض مهم این بیماری از جمله عقب ماندگی ذهنی جلوگیری می‏كند.
 اگر تشخیص كم كاری تیروئید در نوزادان تا قبل از 14روز اول تولد صورت پذیرد و درمان شروع شود، مشكل عقب افتادگی، برای نوزادان پیش نخواهد آمد. اما اگر تشخیص و درمان تا سن 6ماهگی به تعویق افتد، عقب افتادگی ذهنی در شیرخوار حتمی و برای همیشه است.
علایم كم كاری تیروئید به ندرت هنگام تولد آشكار می‏شود. سن ظهور علایم بستگی به میزان اختلال عمل تیروئید دارد. به كم كاری شدید تیروئید در سنین شیرخوارگی "كرتینیسم (" ( cretinismمی‏گویند كه با علایم بالینی شدید همراه است. در بسیاری از نوزادان مبتلا به كم كاری خفیف تا متوسط تیروئید، در بدو تولد، هیچ گونه علامت خاصی نمی‏بینیم و نوزاد مبتلا كاملا به نوزاد سالم شباهت دارد. به همین دلیل غربالگری برای یافتن نوزادان مبتلا به كم كاری مادرزادی تیروئید اهمیت دارد. در نوزادان مبتلا به كم كاری تیروئید رفته رفته علایم این بیماری بروز می‏كنند. در طول چند ماه اول زندگی نوزاد، علایم بالینی می‏تواند به صورت مشكلات تغذیه‏ای، یبوست، گریه خشن، بزرگی زبان، پف آلودگی صورت، بزرگ بودن ملاجها (فونتافل‏ها)، سرد بودن دستها و پاها، شلی عضلات، سردی بدن، فتق نافی، اختلال تنفسی در نوزادی كه بیش از 2/5كیلوگرم دارد، عدم بهبود زردی نوزادی، خواب آلودگی، و عدم وزن‏گیری مناسب نوزاد تظاهر می‏كند.

در ماههای بعد، اتساع شكم، خشكی پوست، كندی رشد موها وناخنها، تاخیر در گردن گرفتن، كم تحركی، تاخیر در رویش دندانهای شیری، و تاخیر در رشد فیزیكی و ذهنی (مثل نشستن، صحبت كردن وراه رفتن) مشاهده می‏شود. رشد طولی بدن مختل می‏شود كه این اختلال می‏توان به "كوتولگی با عدم تناسب اندامها و تنه " منجر شود .

بسته شدن ملاجها (فونتانل) به تاخیر افتاده و در نتیجه نسبت سر به تنه دچار مشكل می شود و سر بزرگ به نظر می‏رسد. 

در ابتدا باید گفت مصرف شیر مادر با مصرف قرص لووتیروكسین هیچ گونه مغایرتی ندارد. مصرف شیرخشكهایی با منشاء شیر گاو نیز بلامانع است. اما مصرف شیر خشكهای با منشاء سویا(مثل شیر خشك ایزومیل) می‏تواند از جذب قرص لووتیروكسین توسط بدن نوزاد جلوگیری كند. در صورتی كه چاره‏ای به جز مصرف شیرهای با منشاء سویا نباشد، باید بین مصرف قرص لووتیروكسین و شیر خشك با منشاء سویا حدود یك ساعت فاصله انداخت یا با نظر پزشك معالج مقدار قرص لووتیروكسین را افزایش داد.
هیپوتیروئیدسیم حالتی است که با پیشرفت کند کم کاری تیروئیدی مشخص می‌شود. و در انواع مختلف دسته بندی می‌شود.
 

نوع اولیه : بیش از 95 درصد موارد مبتلایان دچار کم کاری اولیه تیروئید هستند که اختلال عملکرد خود غده تیروئید است.
نوع ثانویه : کم کاری تیروئید به علت نارسایی هیپوفیز را هیپوتیروئیدی ثانویه گویند.
نوع ثالثیه : کم کاری تیروئید ناشی از نارسایی هیپوتالاموس را هیپوتیروئیدی ثالثیه گویند.
وجود هیپوتیروئیدی از زمان تولد را کرتینیسم گویند. مادر نیز ممکن است دچار کم کاری تیروئیدی باشد.
تیروئیدیت اتوایمیون (تیروئیدیت هاشیموتو) شایعترین کم کاری تیروئید در بالغین است که غده تیروئید توسط سیستم ایمنی بدن مورد تهاجم قرار می‌گیرد.
کم کاری تیروئید در مبتلایان به پرکاری تیروئید که توسط ید رادیواکتیو ، جراحی یا داروهای ضد تیروئیدی درمان شده‌اند نیز مشاهده می‌شود.

 

پرکاری تیروئید (Hyperthyroidism Graves disease)

شایع ترین علت این عارضه (85 درصد موارد) بیماری گریو است، که ناشی از تحریک بیش از حد غده ی تیروئید توسط سیستم ایمنی است. مصرف بیش از اندازه ی هورمون تیروئید یا داروهای حاوی هورمون تیروئید، فعالیت بیش از حد ندول های غده ی تیروئید و همچنین التهاب تیروئید که باعث ذخیره شدن و ترشح مقدار زیادی هورمون در خون می شود از سایر عوامل ابتلا به پرکاری تیروئید هستند. پرکاری تیروئید در بین زنان شایع تر از مردان (4 به 1) است و بیش تر در سنین 40-20 سالگی بروز می کند. افزایش ترشح هورمون های تیروئید می تواند سطح متابولیک بدن را 100-60 برابر افزایش دهد. این امر باعث بروز دامنه ی وسیعی از علائم زیر می شود.

 

علایم پرکاری تیروئید

کاهش وزن سریع ( علی رغم افزایش اشتها و حتی مصرف زیاد غذا)، بی قراری و تحریک پذیری شدید، کاهش تمرکز، ایجاد حالات و تنش های عصبی، اضطراب و نگرانی ، اختلال خواب، افزایش- ضربان قلب و تپش قلب به دنبال انجام کارهای معمول، افزایش فشار خون، تعریق بیش از حد، ضعف عضلانی، لرزش و تنشهای غیرارادی،( خصوصاً در دستان و انگشتان) مشکلات بینایی و بیرون زدگی غیر طبیعی کره ی چشم یا اگزوفتالمی، گواتر یا بزرگ شدن غده ی تیروئید، افزایش حساسیت و تحریک پذیری نسبت به گرما، تغییر حرکات طبیعی روده ی بزرگ،( اسهال و یبوست) و ریزش مو .

 

درمان

این بیمار به محض تشخیص، باید تحت درمان قرار گیرد. معمولاً از ید رادیواکتیو، داروهای ضد تیروئید و در برخی موارد ازروش های جراحی برای برداشتن بخشی از غده، استفاده می شود. در هر یک از این روش های درمانی، تغییر شیوه ی زندگی، تغییر و اصلاح رژیم غذایی و تطابق فعالیت می توانند نقش بسیار مهمی در جهت بهبودی بیمار داشته باشد.

رژیم غذایی در پرکاری تیروئید (هیپرتیروئیدیسم)

1- از آنجا که میزان انرژی مورد نیاز در این شرایط 60-50 درصد درصد افزایش می یابد، بیماران باید از رژیم پرکالری (حدود 40 کیلوکالری به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) استفاده نمایند. بهتر است بیماران تعداد وعده های غذایی را افزایش دهند و در مقابل، از حجم هر وعده مقداری کم کنند.
2- دریافت پروتئین نیز باید بین 75/1 ? 1 گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن افزایش یابد. گنجاندن تخم مرغ، گوشت قرمز، گوشت ماکیان و ترکیب غلات و حبوبات در رژیم غذایی برای تأمین نیاز پروتئینی توصیه می شود. در صورت تخلیه ی ذخایر پروتئینی بدن، استفاده از مکمل های پروتئینی به ویژه قبل و بعد از عمل جراحی زیر نظر متخصص تغذیه، می تواند مفید باشد.
3- با توجه به افزایش نیاز به ویتامین ها، استفاده از مکمل ویتامین C، ویتامین B کمپلکس خصوصاً ویتامین های B1 ، B2 ، و B12 همراه رژیم غذایی بسیار مفید می باشد. به طور کلی استفاده از مولتی ویتامین و مولتی مینرال توصیه می شود. منابع غذایی ویتامین های فوق که باید در رژیم غذایی این بیماران گنجانده شوند عبارت اند از: انبه، مرکبات ، کیوی ، شیر و فرآورده های آن، سبزیجات سبز رنگ، جوانه ی حبوبات و ماهی .
به نظر می آید مقادیر زیاد ویتامین A باعث مهار عملکرد غده ی تیروئید و بهبود علایم بیماری گریو می شوند. مکمل ویتامین C نیز برای بهبود علایم و شرایط متابولیکی مفید است. لازم است بدانید دریافت غیرضروری ویتامین ها در بدن مانند دارو، اثر خواهند کرد و می توانند اثرات جانبی متعددی بر سلامت شما داشته باشند.
4- از مصرف زیاد ید پرهیز شود. لازم به ذکر است از آن جا که بعضی از مکمل های ویتامینی و مواد معدنی، دارای مقادیری ید نیز هستند، مبتلایان به پرکاری تیروئید، باید از مصرف این قبیل مکمل ها و هرگونه مکمل ید پرهیز کنند. در ضمن از مصرف برخی غذاهای دریایی، علف ها و جلبک های دریایی هم که غنی از ید هستند، باید اجتناب نمایند.
5- مصرف کلیه ی غذاها و نوشیدنی های تحریک کننده مانند شکلات، نوشیدنی های کافئین دار( مانند چای ، قهوه ، کولا) و همچنین کشیدن سیگار باید در این بیماران محدود شود.
6- از گواتروژن های طبیعی استفاده شود. منظور از گواتروژن ها ترکیباتی هستند که باعث کاهش عملکرد غده ی تیروئید می شوند. بنابراین استفاده از آنها به هنگام پرکاری تیروئید موثر خواهد بود. منابع عمده ی گواتروژن ها عبارت اند از: سبزیجات خانواده ی کلم ،(از قبیل کلم ، گل کلم، کلم قمری، کلم بروکلی و بروکسل) اسفناج، شلغم ، گلابی ، هلو، همچنین بادام زمینی و سویا . جالب است بدانید ترکیبات گواتروژن به دنبال حرارت از بین می روند.

نسبت به دریافت توام گواتروژن های طبیعی با داروهای ضد تیروئید باید کاملاً احتیاط نمود، زیرا این ترکیبات می توانند باعث افزایش عوارض جانبی داروها شوند. البته همان طور که اشاره شد پخت مواد غذایی فوق می تواند این اثرات را کاهش دهد. سایر سبزیجات مفید در هیپرتیروئیدیسم عبارت اند از: هویج ،  کرفس، فلفل سبز، جعفری، تره آبی، زردآلو ، سیب ، زغال اخته، گریپ فورت و آناناس.
با توجه به این که سوخت و ساز کلسیم در مبتلایان به بیماری گریو تغییر می کند این افراد بیشتر در معرض پوکی استخوان (استئوپروز) قرار دارند. بنابراین مصرف مکمل کلسیم زیر نظر متخصص می تواند مفید باشد.
در شرایطی که فرد مشکل کلیوی یا قلبی خاصی نداشته باشد، مصرف روزانه ی 4-3 لیتر آب در روز توصیه می شود. در بعضی از بیماران مبتلا به اگزوفتالمی نیز شاید مجبور به محدود کردن مقدار مایعات و نمک دریافتی باشیم.

ابتدای صفحه

این اطلاعات برای آگاهی شما ارایه شده است .برای جزئیات بیشتر می توانید شخصا به یکی از مطب های زیر مراجعه و یا با تلفن های زیر تماس حاصل نمائید.

 

آدرس1-تهران خیابان دکتر شریعتی بالاتر از سیدخندان روبروی پارک شریعتی (کوروش)شماره 965 طبقه دوم واحد 5 -
 ساعت پذیرش روزهای یکشنبه و سه شنبه از ساعت 5- 8 شب
 تلفن 22865425

 در ساعت غیر وقت مطب با تلفن همراه 09193102048تماس حاصل فرمایید 

 

آدرس2-تهران تهرانپارس بزرگراه رسالت بعد از چهارراه حجربن عدی ( تیرانداز )شماره 116طبقه همکف - تلفن 77701049 -- 77703870 ساعت پذیرش روزهای زوج از ساعت 5- 5/8 شب

 در ساعت غیر وقت مطب با تلفن همراه 09193102048تماس حاصل فرمایید.

 





میهن اسکین